İÇİNDEKİLER
BÖLÜM I.
İNTERNET NEDİR ?
4
1.01
Türkiye İnternet’e Ne Zamandan Beri Bağlıdır?.
4
BÖLÜM II.
İNTERNET’E İLK BAĞLANTI
5
2.01
İnternet’e Bağlanmak İçin Hangi Donanımlara Sahip Olmalıyım?.
5
(a)
Modem Nedir
?.
5
(b)
Bilgisayarımın Kapasitesi Ne Olmalıdır ?.
5
2.02
Nasıl Hesap Açarım ?.
5
2.03
Nasıl Bağlanırım ?.
6
2.04
İnternet Nasıl Çalışır ?.
7
(a)
Alan Adı Sistemi
(DNS) Nasıl Çalışır?.
7
(b)
İnternetin Client/Server Yapısı
9
(c)
Müşteri/Sunucu Modelinin Çalışma
Şekli
10
BÖLÜM III.
BÖLÜM 3: WWW
.
12
3.01
WEB’de Nasıl Gezerim ?.
12
3.02
WEB’de Aradığımı Nasıl Bulurum ?.
12
3.03
Nasıl Download
Yaparım ?.
13
3.04
Nasıl Alış Veriş Yaparım ?.
13
3.05
İnternet Tarayıcıları Kullanım..
16
(a)
İnternet Explorer'da adresini
yazdığım sayfalar gelmiyor. Ne yapabilirim?
16
(b)
Eğer,İnternet Explorer, sayfaya
ulaşamadığınızı söyleyen bir kutucuk çıkarıyorsa,
16
(c)
. Türkçe sitelerde Türkçe karakterleri görmek için ne
yapabilirim?.
17
(d)
Açılırken hep aynı sayfa geliyor, bu sayfayı değiştirmek
istiyorum, nasıl yapabilirim
17
(e)
İnternet adreslerinin otomatik olarak tamamlanması için:
17
(f)
Açtığınız sayfalar arasında dolaşılması
17
(g)
Sayfa görünümünün yenilenmesi
18
(h)
Sayfa görünümünü yenilemek için.
18
(i)
Sık kullandığınız sayfalar için kısayolların kaydedilmesi
18
(j)
Kısayolların Favorites listesinde kaydedilmesi
18
(k)
Links çubuğunun kullanımı
18
(l)
Links çubuğuna bir bağlantı eklemek için;
19
(m)
Web sayfalarına masaüstü kısayollarının oluşturulması
19
BÖLÜM IV.
BÖLÜM 4:E-POSTA.
20
4.01
MICROSOFT OUTLOOK 97.
20
4.02
OUTLOOK EXPRESS..
20
4.03
NETSCAPE MESSENGER 4.xx.
21
4.04
NETSCAPE NAVIGATOR..
22
4.05
Mesajlar nasıl gönderilir ?.
22
4.06
Mesajlar nasıl alınır ?.
23
4.07
Mesajların sıralanması (filtreleme)
23
BÖLÜM V.
BÖLÜM 5:CHAT – SOHBET.
25
5.01
Nasıl Sohbet Ederim ?.
25
5.02
Başlıca Sohbet Programları ?.
25
(a)
IRC Nedir ?.
25
(b)
ICQ Nedir ?.
26
5.03
Nasıl Müzik Dinlerim ?.
26
BÖLÜM VI.
:İNTERNETTE GÜVENLİK
28
6.01
TROJANLAR..
28
6.02
MAİL BOMBALARI:
29
6.03
NÜKELER:
30
6.04
VİRÜS:
30
6.05
ŞİFRELEME:
32
6.06
FİREWALL:
32
İnternet, birçok bilgisayar sistemini birbirine bağlayan, dünya
çapına yayılmış olan bir iletişim ağıdır. Bir bilgisayarı, modemi ve
telefonu olan herkesin yer alabileceği bu ağın en önemli özelliği
herhangi bir kuruluşa, gruba ya da ülkeye ait olmamasıdır.
İnternet’in çıkış noktası, ABD Savunma Bakanlığı bünyesindeki
“İleri Araştırma Projeleri Ajansı” (ARPA – Advanced Research Projects
Agency) nın 1969 yılında kurduğu ARPANET ağıdır.
ARPANET
başlangıçta, ARPA’dan destek alan bilim adamlarının birbirleriyle bilgi
alış verişinde bulunmalarını amaçlarken daha sonra elektronik
haberleşmenin çok geniş bir kullanıcı talebiyle karşılaşmasının ardından
değişik bilgisayarların birbirlerine bağlanmalarını sağlayan iletişim
protokollerinin gelişmesine neden oldu.
Türkiye, İnternet’e
Nisan 1993’ten beri bağlıdır. İlk bağlantı ODTÜ’den
gerçekleştirilmiştir. Bu ilk hat uzun zaman tüm ülkenin tek çıkışı
olarak kalmıştır.
Gerekli Donanım:
-
Bilgisayar
-
Modem
-
Telefon
Hattı
Gerekli Yazılım :
Windows 95/98, NT
veya Linux gibi işletim sistemleri, bağlantı için gereken her türlü
desteğe sahiptirler ve ek bir yazılım gerektirmezler.
Modem
, telefon hatları
vasıtasıyla farklı yerlerdeki bilgisayarları birbirine bağlayan bir
cihazdır. Telefon
hatları normal
şartlar altında sadece ses iletebilir. Modemler, bilgisayarlardaki
sayısal bilgiyi ses sinyallerine dönüştürürler. Bu analog sinyalleri
alan kaşı taraftaki modem ise ters bir işlemle bilgisayarın anlayacağı
dijital bilgiye dönüştürür. Bu 2 işleme Modulation ve Demodulation denir
ve MODEM ismi de buradan gelmektedir.
Çoğunlukla
kullanılan modemler 2 türlüdür: Dahili ve harici. Dahili modemler çok
yaygındır ve bilgisayarınızın içine takılarak kullanılırlar. Harici
modemler ise bilgisayarınızdaki seri iletişim portları üzerinden takılan
ve kendi adaptörü olan bir cihazdır.
Tarayıcı
yazılımlarını rahatça çalıştırabilmek için en azından 8 MB Ram’i
olan 486 SX25 IBM uyumlu PC veya 68030 serisinden bir Macintosh’a sahip
olmanız gerekir.
Superonline
İnternet Erişim
paketinizi aldıktan sonra İnternet’e bağlanmak sizin için çok kolay
olacaktır.
Superonline
İnternet Erişim
paketi
içinden çıkan
şifre zarfınızla beraber öncelikle 0212-473 74 75 no’lu telefondan Super
Hizmet Hattı
yetkilileri ile
temasa geçersiniz. Super Hizmet Hattı yetkilileri telefonda size bir
Kullanıcı Adı
ve Şifre
belirlemeniz için
yardımcı olacaklardır.
Kullanıcı Adınız
ve Şifreniz belirlendikten sonra İnternet hesabınız açılacaktır. Böylece
İnternet bağlantısı için gerekli tanımlamaları yaptıktan sonra
İnternet’te kolayca surf yapmaya başlayabilirsiniz.
Windows 98’in
İnternet tanımlarını yapmak için, Bilgisayarım penceresi içindeki
Çevirmeli Ağ
klasörüne çift
tıklayın. Açılacak pencerede “Yeni Bağlantı Yap” simgesine çift
tıklayın.
Bu kez açılan
ekranda ilk olarak yapacağınız bağlantıya bir isim verin. Bu işlem için
aradığınız Bilgisayar
için “Bir ad
Yazın” kutucuğuna “Superonline
” yazın.
“Bir Modem
Seçin”
kutucuğunda modeminiz tanımlı ise bu bölümü ileri düğmesine tıklayarak
geçin. Karşınıza gelecek ekranda Superonline
’ın şehir telefon
kodunu, Superonline’ın telefon numarasını ve ülke kodunu yazın. Yine
ileri düğmesine tıklayarak devam edin. “Son” düğmesine tıklayarak
tanımlamanın bu kısmını sonlandırın.
Tekrar Çevirmeli
Ağ
penceresine
döndüğünüzde burada “Superonline
” simgesinin
oluştuğunu göreceksiniz. Simgeye mouse’un sağ tuşu ile tıklayın. Açılan
ekrandan özellikler satırına tıklayın. Bu ekranda daha önce
tanımladığınız bilgileri göreceksiniz. Şimdi “Sunucu
türleri”
sekmesine tıklayın. Karşınıza gelen ekranda İzin Verilen Ağ İletişim
Kuralları başlığı altında yer alan NetBEUI ve IPX/SPX Uyumlu onay
kutularının işaretini kaldırın. Sonra “TCP/IP
Ayarları”
düğmesine tıklayarak açılan ekranda “Ad Sunucusu Adreslerini Belirtin”
seçeneğini işaretleyip Birinci DNS
kutusuna
Superonline’dan aldığınız DNS adresini yazın. Tamam düğmesini tıklayarak
devam edin. Sunucu türleri ekranına dönersiniz. Bu ekranda da yine
“Genel” sekmesine tıklayarak Superonline ekranına geri dönün. Bu ekranda
“tamam” düğmesini tıklayın ve çevirmeli ağ penceresine geri dönersiniz.
Tanımlamaları böylece sona erdirirsiniz.
İnternet’e
bağlanmak için Çevirmeli ağ penceresi içinden, “Superonline
” simgesine çift
tıklayın. Karşınıza çıkan ekranda Kullanıcı Adı
bölümüne
Superonline Super Hizmet Hattı
(0212 – 473 74
75) ile ilk temasınızda aldığınız Kullanıcı Adınızı yazın. Parola
kutusu için de yine Super Hizmet Hattı yetkilileri ile oluşturduğunuz
parolanızı yazın. “Bağlan” düğmesine tıklayın. Herhangi bir sorun yoksa
önce Kullanıcı Adınız ve parolanız doğrulanacak ve ardından da bağlantı
gerçekleştirilecektir.
İnternet’in çalışma sisteminin
temel noktası olan Alan Adı Sistemi
(DNS
), bilgisayarların
birbirleriyle iletişim kurmaları ve eposta alışverişi, Web sayfalarının
gösterilişi gibi imkanlar sağlamaktadır.
İnternet üzerinden herhangi bir
yere bağlanmak isteyen kişi öncelikle o yerin adresini yazar. İnternet
protokolü (IP
), İnternet adres bilgisini ve
Alan Adı Sistemi
’ni (DNS
), bilgisayarlar arasında ki
posta ve bilgi aktarımı sırasında kullanır.
Alan Adı Sistemi
(DNS
), basit bir adresi (örneğin
www.probil.com.tr) bilgisayarların anlayacağı numaralardan oluşan adrese
(123.23.43.121) çevirir. Bunun verimli olarak uygulanabilmesi için,
İnternet bir grup ana alan altında organize edilmiştir. Ana alanı, basit
adresin sonunda ki harfler (.com) ifade eder. Amerika Birleşik
Devletleri’nde, .com (ticari), .edu (eğitim), .gov (devlet),
.mil (askeri) .net (İnternet servisi sağlayan şirketler) ve .org
(organizasyonlar), kullanılan belli başlı ana alanlardır.
Amerika Birleşik Devletleri dışında olan ana alanlar sadece iki harf ile
tanımlanırlar. (Avustralya için .au, Türkiye için .tr)
Alanlar hiyerarşik bir yapıda
organize olmuşlardır. Böylece ana alanlar bir çok alt alanı içine
almaktadır.
Alan adı Sisteminin (DNS
)
ve alanların nasıl çalıştığına örnek olarak NASA’nın uzay bağlantıları
adresini alabiliriz. (spacelink.msfc.nasa.gov) En yukarıda bulunan alan
devleti ifade eden .gov, bunun hemen yanında bulunan NASA’yı ifade eden
alan .nasa ve bunun yanında da MARSHALL SPACE FLIGHT CENTER’ı ifade eden
.msfc bulunmaktadır. Adreste bulunan Spacelink, NASA’nın Spacelink
programını barındıran bilgisayarı ifade eder. Spacelink’in IP
numarası yıllar içerisinde
değişmiş olmasına rağmen İnternet adresi hep aynı kalmıştır.
Alan adı sistemi (DNS
), yukarıda verilen örnekte
bahsedildiği gibi adresteki değişiklikleri takip eder. Böylelikle
kullanılan İnternet adresinin, IP
adresi değişse bile e-posta
her zaman doğru adrese ulaştırılır. Ad sunucuları
olarak tanımlanan
bilgisayarlar, bu değişiklikleri takip etmek ve IP adresleri ile alan
adreslerinin çeviriminden sorumludurlar. Ad sunucuları aynı zamanda alan
adı sistemi (DNS) ile ortak çalışarak, doğru postanın doğru kişiye
ulaşmasını ve doğru adrese gitmesini sağlar. Son olarak tüm mesajların
doğru olarak yönlendirilmelerinden ve İnternet üzerindeki trafikten
sorumludurlar.
İnternet alfanumerik adresleri
(pgralla@ziff-davis.com) algılayamaz dolayısıyla ad sunucuları bu
adresleri uygun sayısal IP
adresine dönüştürürler
(örneğin 163.52.128.72). Ad sunucuları
alfanumerik İnternet
adreslerine uyumlu sayısal İnternet adreslerini kapsayan tabloları
içerirler.
Herhangi
bir URL’ye bağlanılmak istenildiğinde, öncelikle, URL’nin gerçek
adresinin IP
adresi ile uyuşması gerekir.
Web-tarayıcınız ilk önce İnternet servis sağlayıcınızın ad sunucusundan
URL’nin doğru IP adres bilgisini alır.
Web
tarayıcınız şimdi bağlanmak istediğiniz yerin gerçek IP
adresine sahiptir. IP adresini
siteye bağlanmak için kullanır. Site size isteğiniz bilgiyi gönderir.
Eğer
istediğiniz bilgi sizinle aynı networkte değilse, lokal ad sunucusu
isteğiniz adresi içermemektedir.
Bu durumda lokal
ad sunucusu bilgiyi İnternetteki bir ad sunucundan almalıdır. Lokal ad
sunucusu ana alan (domain) sunucusuna ulaşır. Ana alan (domain)
sunucusu, ad sunucusuna istenilen URL bilgisini içeren birinci ve ikinci
ad sunucularını gösterir.
Lokal
ad sunucusu Birinci ad sunucusuna bağlanır. Eğer bilgi birinci ad
sunucunda bulunamazsa, ad sunucusu ikinci ad sunucusuna bağlanır. Bu iki
ad sunucusudan birisi doğru bilgisi içermektedir. Daha sonra bilgiyi
tekrar lokal ad sunucusuna geri gönderir.
Lokal
ad sunucusu bilgiyi size yollar. Şimdi Web-browseriniz, IP
adresini doğru
siteye bağlanmak için kullanır.
İnternet, bilgi iletişiminde
müşteri/sunucu modelini kullanır. Bu modelde, müşteri bilgisayarı
bilginin bulunduğu sunucu bilgisayara bağlanır, müşteri bilgiyi almak
için sunucuya bağımlıdır. Kısaca müşteri kendinden daha gelişmiş bir
bilgisayardan hizmet talep eder. Bu hizmet bilgiyi aramak ve müşteri
bilgisayarına göndermek olabilir. Bu konuyla ilgili başka bir örnek
olarak web sayfalarının ulaştırılması ve gelen – giden e-postalarla
ilgilenilmesi verilebilir. İnternete bağlandığınız zaman, sunucu
bilgisayara bağlanır ve o bilgisayarın kaynaklarını kullanırsınız.
Genelde müşteri, lokal kişisel
bilgisayardır ve sunucu daha gelişmiş bir bilgisayardır ki bu makine
bilgiyi barındırır. Bu bilgisayarlar birçok değişik çeşitte olabilirler.
Windows tabanlı güçlü PC’ler, Macintosh’lar ve UNIX işletim sistemiyle
çalışan çeşitli donanımlar. Sunucular bağlantı, LAN
(lokal alan bilgi ağı), telefon hattı ya da WAN (geniş
alan bilgi ağı) tabanlı TCP/IP
ile yapılır. Müşteri / sunucu
modelinin kurulmasının nedeni birçok müşterinin sunucuda depolanmış
uygulamalar ve dosyaya aynı anda ulaşabilmesini sağlamaktır.
İnternetteki World Wide Web
alanında, müşteri aslında bilgisayarınızdaki tarayıcı, sunucu da
İnternet üzerindeki ev sahibi (host) bilgisayardır.
Tipik olarak, tarayıcı sunucu’dan belirli bir web sayfası için istekte
bulunur. Sunucu
bu isteği işleme koyar ve
tarayıcı’ya istediği cevabı yollar (yine çoğunlukla olduğu gibi web
sayfası formunda). Müşteri ile sunucu arasındaki bağlantı sadece bilgi
transferi sırasında sağlanır.
Aşağıdaki şekilde Web’de
müşteri / sunucu modelinin nasıl işlediği gösterilmektedir. İnternetteki
diğer kaynaklarda aynı şekilde çalışır. Örneğin e-posta gönderilerinde
müşteri bilgisayarınızdaki e-posta programı, sunucu ise size e-posta
servisini sağlayan bilgisayar olabilir.
PC
tabanlı browser programı, müşteri tarafını kontrol eder. Browser TCP/IP
bağlantısını kullanarak HTTP
taleplerini sunucuya iletir. Talep edilen bir Web sayfası ya da veri
tabanı olabilir. Her iki durumda da talep, HTTP paketlerine bölünerek,
İnternetin TCP/IP iletişim organizasyonuyla sunucu bilgisayarına
gönderilir.
Bu
paketler sunucu tarafından çalıştırılan bir programla birbirinden
ayrılarak asıl talep belirlenir ve istenilen yerine getirilir. Bu
hizmet, geri sunum ve istenilen Web sayfasının geri gönderilmesi ya da
bir veri tabanının araştırmasının yapılıp, sonucun bir Web sayfası
halinde müşteriye gönderilmesidir.
Sunucu
bilgisayar bünyesinde Web
sitesini barındırır. Web sunucu
yazılımı, sunucunun istenilen
sayfayı bulup bunu müşteriye yollamasını sağlar.
WEB tarayıcı
açıp, çeşitli
sayfalarda gezmek İnternet’te surf yapmaktır.
Tarayıcınızın adres
çubuğuna tıklayıp görmek istediğiniz sayfanın adresini yazarsanız,
istediğiniz geçerli bir adres ise görüntülenecektir.
Web sayfası, web
tarayıcı ile görüntülenebilen bir *html sayfasıdır. Bu sayfa grfaik,
film ve metinlerden oluşabilir.
Web’de ilginizi
çeken sitelerin adreslerini ziyaret ederek, sitelerdeki linkleri
deneyerek, arama motorlarıyla search yaparak (bir sonraki bölümde buna
değineceğiz) surf yapabilirsiniz. Beğendiğiniz bir adresi sık
kullanılanlar seçeneği ile kaydedip daha sonra tekrar kolayca
ulaşabilirsiniz.
İnternet üzerinde
herhangi birşey ararken doğru adresi bulmadan ulaşmanız çok zordur. Bu
yüzden İnternet üzerinde arama hizmeti veren çeşitli firmalar vardır. Bu
firmaların web sitelerine ulaşarak aradığınız kelimeyi belirterek
istediğiniz bilgileri içeren sitelerin adreslerine ulaşırsınız.
www.superonline.com adresinden ulaşacağınız Arama Motoru,
Superonline
’ın dünyanın
İnternet devlerinden Alta Vista ile yaptığı bir işbirliğinin sayesinde
Türkiye’nin en güçlü arama hizmetini verebilmektedir. Ayrıca hem
Avrupa’da ve hem de Türkiye’de sadece metin arama değil Multimedya (ses
ve görüntü dosyası) arama da ilk kez Superonline tarafından sunulan bir
hizmettir.
Arama motorlarında
aradığınız bilgilere ulaşabilmeniz için bazı parametreler mevcuttur. Örn
/
·
AND:
Aradığınız bilgiye ait verdiğiniz anahtar kelimelerden 2 ya da daha
fazla kelimenin doküman içinde bulunmasını sağlar. (Futbol and
Galatasaray)
·
OR: Or
ile bağlanmış kelimelerden sadece birinin geçmesi sonuca ulaşabilmesi
için yeterlidir. (Futbol or Galatasaray )
·
NOT:
Aradığınız bilgiye ulaşmak için verdiğiniz ilk kelimenin yanına
yazdığınız NOT parametresi kendisinden sonra gelen kelimenin o dokümanda
geçmemesini sağlar. (Futbol not Galatasaray)
·
NEAR:
Aradığınız bilgiye ait verdiğiniz anahtar kelimelerin yakınlığının en
fazla 10 kelime içinde olması gerekir. (Futbol near Galatasaray)
Superonline
dışında da
kullanabileceğiniz bazı arama motorlarına örnek olarak Yahoo ve Alta
Vista verilebilir.
Hemen her dosya
indirme ya da yazılım yükseltme işleminiz bir Web sayfasındaki linkten
başlatılabilir. O linki tıkladığınızda tarayıcınız, arka alanda FTP
* işlemini
başlatacak ve surf yapmanıza engel olmayacaktır.
www.superonline.com adresindeki download bölümünü denemenizi tavsiye
ederiz. Dünyanın en büyük download sitesi olan Tucows ile bir işbirliği
gerçekleştirerek Tucows’un mirrorları
arasına girmemiz nedeniyle, yurtdışı uydu trafiğine girmeden her türlü
dosyayı daha hızlı ve kolayca indirmeniz mümkün olacaktır.
İnternet üzerinden
dosya indirmenin en popüler yolu FTP
kullanmaktır.
Netscape Navigator ve İnternet Explorer
hem FTP
hem de HTTP
dosya aktarımları için başarılı indirme yazılımlarıdır. Program
indirmeniz için sadece download seçenekleri sunan bir sitenin, ilginizi
çeken programı indirmek için verdiği linke tıklamanız ve gelecek
komutları takip etmeniz yeterli olacaktır. Dosya aktarımı başladıktan
sonra bir pencere açılacak ve dosyayı açmak mı yoksa kaydetmek mi
istediğiniz sorulacaktır. Kaydet seçeneğini seçin ve bilgisayarınızda
nereye kaydetmek istiyorsanız oranın adını yazın. Bu işlemden sonra
toplam işlemin bitmesi için ne kadar süre kaldığı ve yükleme işleminin
aşamalarını gösteren bir pencere açılacaktır. Eğer büyük bir dosya
indiriyorsanız ve bağlantınız yavaşsa işlemin tamamlanması zaman
alacaktır.
İnternet’in hızı ile ilgili konuya yeni teknolojiler bölümünde
değineceğiz.
Elektronik ticaret
