|
|
KOMPANZASYON NEDİR?
Teknik olarak,
Voltaj ile akım arasında, idealde faz farkı olmaz. İndüktif ya
da kapasitif yüklerin oluşturduğu etki neticesinde, akım sinyalinin, voltaj
sinyaline göre maximum ±90 derecelik fazı kayar. İndüktif ve kapasitif etki
neticesinde oluşan voltaj ve akım sinyali arasındaki faz kaymasını
düzelterek, ideale yakın (0 derecede) sabit tutmaya yarayan işleme
KOMPANZASYON denir.
Pratikte ise,
Elektrik sisteminde, elektrik motoru, bobin vb, mıknatıslanma
etkisi ile elektrik enerjisini yine elektrik enerjisine ya da farklı bir
enerjiye çeviren cihazların, bu mıknatıslanma etkisi ile Şekil1 de
görülebileceği gibi faz akımını geri kaydırmasından (indüktif güç
oluşturmasından) dolayı, şebeke üzerinde yaratmış oldukları indüktif reaktif
gücü dengeleme ve fazın akımını olması gereken konuma geri çekme işlemine
KOMPANZASYON denir. Kompanzasyonu sağlanmış olan bir sistemin akım
gerilim grafiği de Şekil2'deki gibidir.
 |
 |
İki şekilde kompanzasyon yapılır
 | Dinamik faz kaydırıcılar (senkron motor) ile, |
|
| Statik faz kaydırıcılar (kondansatör) ile, |
Dinamik Faz Kaydırıcılar
(Senkron Motorlar)
Senkron motorların uyartım akımlarının değiştirilmesi ile
motorun kapasitif veya indüktif olarak çalıştırılması sağlanabilmektedir.
Ayrıca senkron motorun şebekeden çektiği reaktif gücün miktarı da, uyartım
akımı ile ayarlanabilmektedir. Bundan dolayı, senkron motorlar, dinamik güç
kompansatörü olarak kullanılmaktadırlar. Senkron motor, güç kompansatörü
olarak kullanılırken, üzerinde herhangi bir yük yok ise, kaynaktan çekeceği
aktif güç, sadece mekanik kayıpları karşılamak için gereklidir. Senkron
motor, eğer kompanzasyon yapılan sitemde başka bir amaçla kullanılmıyorsa
ekonomik değildir. Ekonomik olması nedeniyle reaktif güç kompanzasyon
sistemlerinde kondansatörler yoğun olarak kullanılmaktadır.
Dinamik faz kaydırıcı olan senkron motorlar, statik faz
kaydırıcı olan kondansatörlerin daha ucuz ve kolay bakımlı olmaları nedeni
ile tercih edilmezler. Dinamik faz kaydırıcılardan sadece bilginiz olması
açısından bahsettik.
Statik Faz Kaydırıcılar
(Kondansatörler)
Kondansatörler, statik faz kaydırıcılardır. Kondansatörlerin
bakım masrafının olmaması, ekonomik olmaları nedeni ile günümüzde reaktif
güç kompanzasyonunda kullanılmaktadırlar.
İleride bahsedeceğimiz kompanzasyon konuları, statik faz
kaydırıcı olan kondansatörler ile yapılan kompanzasyondur.
|
